Badania przygotowawcze
Przygotowanie wystawy poprzedzone zostało kilkumiesięcznymi badaniami, w których udział wzięli wybitni przedstawiciele świata nauki specjalizujący się w zagadnieniach związanych z przestrzenią żydowską w Europie Środkowo-Wschodniej. Zespół badawczy tworzyli: dr Sergey Kravstov, prof. Jerzy Malinowski, dr hab. Anna Michałowska-Mycielska oraz dr Tamara Sztyma. Zespołem kierowała Klaudia Kiercz-Dlugołęcka.
Celem badań było odpowiedzenie na pytanie, jaka była przestrzeń żydowska i jak można o niej opowiadać w sposób uniwersalny – niezależnie od miejsca i czasu – tak aby możliwe było wskazanie elementów, które zawsze, w sposób ponadczasowy, opowiadają o jej specyfice.
Dzięki tym działaniom określono charakter przestrzeni żydowskiej, wyodrębniono jej cechy i elementy, które stały się punktem wyjścia dla kształtowania założeń wystawy, traktowanej zarówno jako układ przestrzenny, jak i uniwersum obiektów spójnie opowiadających o przedmiocie badania.
Układ przestrzenny wystawy
Wystawa ma za zadanie opowiedzieć o przestrzeni żydowskiej w taki sposób, by widz mógł zastanowić się nad jej charakterem oraz nad znaczeniem jej zniszczenia i braku. Aby zrozumieć tę przestrzeń, niezbędne jest uwzględnienie percepcji przestrzennej – słyszenia, widzenia i doświadczania bycia w niej. Układ wystawy nie może być przypadkowy; musi odzwierciedlać specyfikę przestrzeni żydowskiej jako relacji między elementami, tworząc pełne doświadczenie immersyjne.
Badania pozwoliły wyodrębnić kategorie, które należało uwzględnić przy planowaniu wystawy:
Natężenie życia żydowskiego w przestrzeni
- Krąg I: przestrzeń prywatna – życie domowe i rodzinne
- Krąg II: przestrzeń społeczna – życie we wspólnocie religijnej i społecznej
- Krąg III: międzykulturowe pogranicze – przenikanie porządków żydowskich i nieżydowskich