Bima-Pustka
W badaniach nad żydowską przestrzenią miejską często przywoływano temat straty i pustki, która pojawiła się po zniszczeniu synagog, instytucji i infrastruktury kulturowej. Utrata materialnej obecności tych miejsc nie ogranicza się jedynie do fizycznej ruiny – niesie ze sobą konsekwencje symboliczne
Dach-mozaik
W krajobrazie miasteczek żydowskich Europy Środkowo-Wschodniej drewniane synagogi zajmowały szczególne miejsce, zarówno materialnie, jak i symbolicznie. Ich dachy, przysadziste i trapezowe, projektowano tak, aby zapewnić dużą, otwartą przestrzeń wewnątrz – konieczną dla wielofunkcyjnych sal modlitewnych, które musiały pomieścić zgromadzenia całej
Jarmark-kalejdoskop
Obiekt Jarmark-Kalejdoskop odnosi się do tzw. trzeciej sfery – przestrzeni pogranicza, strefy kontaktów, w której różne społeczności spotykają się, przenikają i wchodzą ze sobą w interakcje. Trzecia sfera nie jest ani przestrzenią prywatną, ani wyraźnie wyodrębnioną publiczną; to przestrzeń wymiany,
Mur
W przeprowadzonych na potrzeby wystawy badaniach często przywoływano jako element charakterystyczny przestrzeni mur. Nie chodziło wyłącznie o mur fizyczny, materialny, lecz także o granicę mentalną, oddzielającą jedną społeczność od drugiej. Co istotne, biorąc pod uwagę współczesną symbolikę i jednoznacznie negatywne
Ulica-bruk-szyldy
Podobnie jak w przypadku omawianej już pracy o kamienicach, również tutaj obserwujemy sprzężenie cech charakterystycznych przestrzeni z żydowskim liternictwem oraz imionami i nazwiskami członków tej społeczności. Jak zostało już podkreślone, kamienice na ulicach żydowskich zasadniczo nie różniły się pod względem
Cmentarz-babiniec
Motyw łuku zajmuje szczególne miejsce w żydowskiej wizualności, pełniąc funkcję symbolicznego przejścia pomiędzy wymiarami: z codzienności do sfery sacrum, z życia doczesnego do wieczności. Łuk i brama, obecne w architekturze synagog, aron ha-kodesz (szafie ołtarzowej na Torę) czy oprawach modlitewników,
Domy-przybudówki
W przestrzeni żydowskiej, zwłaszcza w miastach dominowała ciasnota. Dla ludzi, sytuacji czynności i funkcji brakowało miejsca. Brakowało też niejednokrotnie funduszy na budowę nowych, porządnych domów i budynków, a przede wszystkim pozwoleń i planów. Aby zmieścić się ze wszystkimi członkami szybko
Podwórka-studnia
dwórko jest przestrzenią sytuującą się pomiędzy domowym wnętrzem a sferą publiczną. To obszar, w którym rozgrywa się życie rodzinno-sąsiedzkie, intymne, nasycone specyficzną akustyką: śmiechem bawiących się dzieci, spotęgowanymi przez studniowość odgłosami codziennych czynności, głosami dobiegającymi z mieszkań. Podwórko zbliża, konstytuuje kolejny
Ulica-pierzeja-afisze
Czy dostrzegalne były gołym okiem szczegóły architektoniczne właściwe wyłącznie ulicy żydowskiej? W przeważającej większości pierzeje kamienic wyglądały podobnie – niezależnie od tego, kto w nich mieszkał. Czym zatem różniła się ulica żydowska od nieżydowskiej? Czy można ją było w ogóle
Świece-okna-dom
W krajobrazie żydowskich przestrzeni – sztetli, dzielnic i ulic – przynajmniej raz w tygodniu, a niekiedy przez osiem dni z rzędu, pojawiały się charakterystyczne formy: okna wypełnione ciepłym, migotliwym światłem świec. Przedstawienia tego zjawiska można odnaleźć w sztuce obrazującej żydowskie